O 1000 dni

Powrót

Modelowy talerz żywieniowy

Z tego artykułu dowiesz się:

  1. Jak planować posiłki dla swojego dziecka?
  2. Czym jest modelowy talerz żywieniowy?
  3. Dlaczego zróżnicowana dieta jest ważna?

 

 

Wzrost, rozwój i zdrowie

Dziecko w okresie 1000 pierwszych dni intensywnie rośnie i rozwija się. Po pierwszym roku życia rośnie zapotrzebowanie na witaminę D i wapń 1, czyli składniki które wspomagają prawidłowy rozwój układu kostnego. Dlatego nie powinno ich brakować w diecie dziecka, by mogło pewnie stawiać pierwsze kroki. Ważnymi składnikami mineralnymi, które wspomagają umiejętności poznawcze są jod i żelazo 2. Należy także dbać o odporność dziecka, poprzez odpowiednią ilość w diecie witaminy A i C. 3   4 Aby zapewnić dziecku odpowiednią ilość energii, białka, tłuszczu, a także wszystkie potrzebne witaminy i składniki mineralne,  dbaj o to aby dieta dziecka była zbilansowana. . Bilansowanie diety  jest bardzo ważne, ale często trudne. Dieta dziecka będzie prawidłowo zbilansowana pod względem energii i ważnych składników pokarmowych- białka, tłuszczu, a także witamin i składników mineralnych, wtedy, gdy w jej komponowaniu wykorzystane zostaną różnorodne produkty spożywcze – mleko i produkty mleczne, pieczywo, kasze, mięso, ryby, owoce i warzywa, dobrej jakości tłuszcze, a przygotowywane posiłki będą urozmaicone. Do układania diety dziecka pomocny może być modelowy talerz żywieniowy.

Kolorowy talerz

Zacznijmy od tego, czym jest modelowy talerz żywieniowy. Obrazuje on orientacyjną liczbę i wielkość porcji różnych produktów spożywczych, które są zalecane w ciągu dnia dla dziecka w wieku 1-3 lata. 
Zobacz, ile jakich produktów dostarczać dziecku w ciągu dnia.

Produkty zbożowe - 5 porcji dziennie

Powinny zaspokajać większość zapotrzebowania na energię. Najlepsze produkty zbożowe to te z pełnego przemiału, przetworzone w niewielkim stopniu. 1 porcja produktów zbożowych to np. ½ szklanki płatków zbożowych, kromka chleba razowego, pół bułki pełnoziarnistej, 2-3 łyżki kaszy gryczanej, ryżu lub makaronu (po ugotowaniu). 5

Warzywa - 5 porcji dziennie

Świeże warzywa, w okresie letnim kiedy jest ich największy wybór powinny wzbogacać posiłki twojego dziecka i sprawiać, że kolorowy talerz będzie zachęcał do zjedzenia posiłku. W zimie korzystaj z szerokiej gamy warzywnych mrożonek. 1 porcja warzyw to np. 5 fasolek szparagowych, 2 łyżki kukurydzy albo 1 średni ziemniak czy ½ szklanki kiszonej kapusty.  6 Zbyt mała ilość warzyw to jeden z głównych problemów żywieniowych wśród dzieci w Polsce! 7
 

Owoce - 4 porcje dziennie

Owoce w diecie Twojego dziecka to wspaniały zdrowy deser lub przekąska. Jeśli podajesz je w formie soku, najlepszy będzie sok wyciskany samodzielnie w domu. Natomiast należy wspomnieć także o tym, żeby zgodnie z najnowszymi zaleceniami nie podawać więcej niż pół szklanki soku dziennie (120 ml). 8  Stawiaj zdecydowanie owoce ponad wszelkimi sokami, a na co dzień do picia wybieraj wodę. 9  1 porcja owoców to np. w ½ szklanki malin, mała brzoskwinia, pół banana, trzy morele, małe jabłko. 10
 

Mleko i przetwory mleczne - 3 porcje dziennie

Kolejną istotną rzeczą jest zapewnienie dziecku w diecie odpowiedniej ilości mleka i przetworów mlecznych. Te produkty powinny się także znaleźć w diecie dzieci karmionych piersią. Mleko mamy jest nadal wartościowe odżywczo, jednak samo w sobie nie jest już wystarczające dla zbilansowania diety dziecka. Przykładowo wapń jest bardzo istotnym składnikiem dla rozwijającego się organizmu dziecka, a jego poziom w mleku mamy nie jest wysoki. Dlatego należy zadbać, aby każdego dnia dziecko dostawało odpowiednią ilość porcji produktów mlecznych. 1 porcja zawiera się w ½ szklanki jogurtu lub kefiru (wybieraj zawsze te naturalne czyli bez dodatku cukru), w 2 łyżeczkach twarożku, w szklance mleka płynnego spożywczego o zawartości 2% lub 3,2% tłuszczu lub mleka modyfikowanego. Ważnym elementem diety dzieci do 3. roku życia jest nadal mleko modyfikowane typu Junior, gdyż dzięki zawartości m.in. wapnia, żelaza i witaminy D uzupełnia dietę w te deficytowe często składniki. 10

 

Mięso, drób, ryby, jaja - 1-2 porcje dziennie

 Są ważnym źródłem białka, witamin z grupy B czy żelaza, bardzo dobrze przyswajalnego przez organizm. Najlepsze będzie odpowiednio przygotowane (pieczone, duszone) chude mięso wysokiej jakości, np. drobiowe lub ryby. Zaleca się podawać ryby2 razy w tygodniu, jednocześnie niestety większość małych dzieci w Polsce je za mało ryb, a co za tym idzie, ich dieta jest niedoborowa w ważne dla rozwoju składniki: jod i długołańcuchowe wielonienasycone kwasy tłuszczowe. 7 Unikaj smażenia! 1 porcja to np.: ½ piersi z kurczaka, ½ jajka, 1 plasterek wędliny lub cienki plaster pieczonej ryby5

 
Tłuszcze - 1-2 porcje dziennie

Bardzo ważna jest podaż odpowiedniej jakości tłuszczu, w tym źródeł kwasów tłuszczowych, zwłaszcza długołańcuchowych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. Tłuszcze powinny zaspokajać 35-40% 11 całości zapotrzebowania na energię (czyli więcej niż w diecie osób dorosłych), co jest niezbędne w okresie intensywnego wzrostu. 1 porcja tłuszczu to np. 1 łyżeczka oliwy z oliwek lub oleju rzepakowego czy 1 łyżeczka masła. 5 

 
Woda jedyny dobry sposób na ugaszenie pragnienia 

Na koniec koniecznie trzeba wspomnieć o wodzie. Między 1. a 3. rokiem życia dziecka ilość podawanych płynów powinna wynosić około 1300 ml 1 (około 5 pełnych szklanek) na dobę. Najlepsza dla dziecka jest woda niskozmineralizowana, bez dodatku substancji smakowych i cukru, butelkowana i z atestem5 Woda najlepiej zaspokaja pragnienie, dlatego dzieci powinny mieć zawsze dostęp do picia. Najlepiej, by woda była stale w zasięgu wzroku dziecka, tak by mogło zasygnalizować, że chce mu się pić.

Podsumowując: Dieta dziecka w tym ważnym dla niego okresie powinna zawierać wszystkie wspomniane wyżej elementy. Pozwoli to  zapobiec niedoborom i wspomóc prawidłowy rozwój i zdrowie Twojego dziecka. Pamiętaj także o tym, żeby nie przekarmiać dziecka. Ono samo decyduje czy zje i ile zje z posiłku który dla niego przygotujesz, wszelkie próby karmienia z zaskoczenia, na siłę lub podstępem są niewskazane i mogą wywołać skutek odwrotny do zamierzonego. Dlatego pamiętaj Ty decydujesz co dziecko zje, kiedy i jak jedzenie będzie podane. Dziecko decyduje czy zje i ile zje. 12

Więcej informacji w poradniku żywienia dziecka w wieku od 1-3 roku życia, Instytutu Matki i Dziecka, do pobrania tutaj.

 

Przypisy Rozwiń
  • 1. a. b. Jarosz M., Normy żywienia dla populacji polskiej, IŻŻ, Warszawa, 2017.
  • 2. Jauregi-Lobera I., Iron deficiency and cognitive functions, Neuropsychatr Dis Treat. 2014, 10, 2087-2095
  • 3. Ross C., Vitamin A and retinoic acid in T cell–related immunity–. The American Journal of Clinical Nutrition, 2012, 96.5: 1166S-1172S.
  • 4. Maggini, S., Wenzlaff, S., Hornig, D. Essential role of vitamin C and zinc in child immunity and health. Journal of International Medical Research, 2010, 38(2), 386-414.
  • 5. a. b. c. d. Weker H i wsp., Poradnik żywienia dziecka w wieku od 1-3 roku życia, Zakład Żywienia, Instytut Matki i Dziecka, 2013
  • 6. Weker H i wsp., Poradnik żywienia dziecka w wieku od 1-3 roku życia, Zakład Żywienia, Instytut Matki i Dziecka, 2013
  • 7. a. b. Weker H.i wsp.:”Kompleksowa ocena sposobu żywienia dzieci w wieku 5.do 36. miesiąca życia – badanie ogólnopolskie 2016 rok",Instytut Matki i Dziecka, 2017.
  • 8. Heyman MB, Abrams SA, Section on gastroenterology, hepatology and nutrition, Committee on Nutrition. Fruit juice in infants, children and adolescents: current recommendations. Pediatrics 2017;139:e20170967
  • 9. Horvath A., Szajewska H., „Burza w szklance soku” – komentarz do wytycznych Amerykańskiej Akademii Pediatrii, STANDARDY MEDYCZNE/PEDIATRIA, 2017, T. 14, 754-755
  • 10. a. b. Weker H i wsp., Poradnik żywienia dziecka w wieku od 1-3 roku życia, Zakład Żywienia, Instytut Matki i Dziecka, 2013
  • 11. Jarosz M., Normy żywienia dla populacji polskiej, IŻŻ, Warszawa, 2017.
  • 12. Szajewska i wsp., Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci, STANDARDY MEDYCZNE/PEDIATRIA  2014  T. 11  321-338

Czy znalazłeś odpowiedź na swoje pytanie?
Jeśli nie zadaj pytanie ekspertowi.

Przeczytaj również

Chcesz regularnie otrzymywać porady dopasowane do wieku Twojego maluszka? Zapisz się do naszego newslettera!
Chcesz regularnie otrzymywać
porady dopasowane do wieku
Twojego maluszka?
Zapisz się do naszego newslettera!
Zapisz się