Skąd się bierze kolka u noworodka?

Matka z dzieckiem

Co to właściwe jest kolka i jak pomóc niemowlakowi się jej pozbyć? Poznaj przyczyny kolki niemowlęcej i sposoby radzenia sobie z nią.

 

Jest wiele rzeczy, które stresują rodziców małego dziecka i jedną z nich jest kolka noworodkowa. Jej pojawienie się wyzwala w rodzicu poczucie bezradności i braku kompetencji. Wykazano, że kolka niemowlęca może nasilać objawy depresji poporodowej 1 i pogarszać relacje w rodzinie 2.

Najważniejsza dla rodzica jest świadomość przemijającego charakteru dolegliwości, znajomość potencjalnych przyczyn kolki i możliwych sposobów jej łagodzenia.

 

Kolka u noworodka – czym właściwie jest i jakie są jej przyczyny?

Kolkę charakteryzują epizody nieukojonego płaczu we wczesnym okresie niemowlęcym. Zwykle pojawiają się w godzinach wieczornych. Chociaż badania nad kolką trwają od ponad 50 lat, nie udało się jednoznacznie ustalić przyczyn jej występowania.

U jej podłoża upatruje się nadmierne gromadzenie gazów, zaburzenia perystaltyki, czyli ruchów jelit, nietolerancje i alergie pokarmowe, niedojrzałość przewodu pokarmowego i układu nerwowego (nadmierną reaktywność na codzienne bodźce), a także nieprawidłowy kontakt emocjonalny rodzica z dzieckiem. Statystycznie szacuje się, że dotyczy od 8 do 40% niemowląt 3.

Współczesne koncepcje sugerują także związek kolki ze zmianami mikrobioty jelitowej, zwane dysbiozą oraz z występowaniem minimalnego stanu zapalnego jelit. Dysbiozę charakteryzuje spadek liczby korzystnych bakterii, nadmierny rozrost bakterii potencjalnie chorobotwórczych (patogennych) oraz mniejsze zróżnicowanie mikrobioty jelitowej 4. Zaburzenia te wpływają na funkcję perystaltyczną, czyli ruchy jelit oraz na produkcję gazów i w konsekwencji na występowanie stanu zapalnego. Ze względu na potwierdzoną obecność tzw. osi jelita-mózg, opisywane zmiany mają też wpływ na układ nerwowy i na zachowanie dziecka.

 

Kolka u noworodka – jak ją rozpoznasz?

Dzieci płaczą z różnych powodów. Zdrowe niemowlę w wieku 6 tyg. może płakać do 2 godzin  na dobę 5 Płacz jest podstawowym sposobem komunikowania się na tym etapie życia. Badania pokazują, że jego czas trwania narasta w pierwszych 6-8 tygodniach życia, a następnie obniża się i stabilizuje ok. 12 tygodnia życia 6.

Aby rozpoznać kolkę muszą być spełnione poniższe kryteria (tzw. Kryteria Rzymskie IV z 2016 r.) 7:

  • Początek objawów <5 m.ż.,
  • Nawracające i przedłużone okresy płaczu i niepokoju rozpoczynające się i kończące bez uchwytnej przyczyny, którym rodzice nie mogą zaradzić.
  • Prawidłowy rozwój fizyczny, brak gorączki i innych chorób.

Niepokojące jest, jeżeli powyższe objawy pojawią się pierwszy raz po 4 miesiącu życia albo towarzyszą im wymioty, biegunka, brak przyrostów masy ciała, gorączka, brak rytmu snu i czuwania, stwierdzona alergia u najbliższych członków rodziny (rodzice, rodzeństwo). Takie sytuacje wymagają konsultacji lekarskiej, celem wykluczenia chorób u maluszka np. zakażenia układu moczowego czy alergii na białka mleka krowiego.

 

Kiedy zaczynają się kolki?

Kolki zaczynają się około 2-6 tygodnia życia. Występują równie często u dziewczynek i chłopców, niezależnie od sposobu karmienia, a także wieku ciążowego. U wcześniaków jednak kolka niemowlęca może zacząć się kilka tygodni po szacowanym terminie porodu, a nie 2 tygodnie od urodzenia. Według współczesnej wiedzy nie mamy wpływu na to, czy kolka się pojawi, nie znamy skutecznych sposobów profilaktyki.

 

Karmienie piersią niemowląt z kolkami

Kolka u noworodka czy niemowlęcia nie jest przeciwwskazaniem do karmienia piersią. Rutynowo też nie zaleca się diety eliminacyjnej dla mamy karmiącej. Takie postępowanie może doprowadzić w dłuższej perspektywie do niedożywienia kobiety. Lekarz może zalecić dietę bezmleczną i ewentualnie bezjajeczną jeżeli będzie miał silne podejrzenie alergii pokarmowej.

Warto jednak przyjrzeć się sposobowi w jaki dziecko jest karmione. Na przykład niemowlę krótko przystawiane do obu piersi podczas jednego karmienie otrzymuje głównie pokarm pierwszej fazy z dużą ilością laktozy. Nadmiar laktozy ulega fermentacji i w efekcie powoduje wzdęcie, ból brzucha i płacz.

Biorąc pod uwagę dysbiozę, jako przyczynę kolki można rozważyć podawanie niemowlęciu probiotyku. Większość dostępnych badań wykazało korzystne efekty stosowania powszechnie dostępnego szczepu bakterii probiotycznych Lactobacillus reuteri DSM 17938 u dzieci karmionych piersią 8. Podawanie tego probiotyku skraca czas trwania płaczu nawet o 45 minut na dobę.

 

Gdy pojawiają się kolki, a Ty nie karmisz piersią

Natomiast u dzieci żywionych mieszankami mlecznymi zaleca się preparaty wzbogacone w prebiotyki tzw. galakto- i fruktooligosacharydy (GOS i FOS) 9, które odżywiają mikrobiom jelitowy. Korzystne jest też stosowanie mieszanek z obniżonym stężeniem laktozy lub zupełnie jej pozbawione 10, zwłaszcza gdy obserwujemy u maluszka luźne, „strzelające” stolce, o kwaśnym zapachu. Wykazano też skuteczność w łagodzeniu objawów nieukojonego płaczu mieszanek zawierających częściowo zhydrolizowane białko oraz tzw. b-palmityniany.

Istnieje na rynku wiele środków reklamowanych jako odpowiednie w łagodzeniu dolegliwości w kolce np. simetikon czy herbatki ziołowe. Nie mają jednak potwierdzonej skuteczności w badaniach naukowych i dlatego nie są zalecane 11. Pozostałe sposoby jak masaże, akupunktura, zawijanie czy noszenie, choć w praktyce często wydają się skuteczne, również nie posiadają dobrych badań, żeby mogły znaleźć się w oficjalnych rekomendacjach.

Warto pamiętać, że choć kolka nie jest poważną chorobą tylko przemijającym zaburzeniem, to ze względu na jej potencjalnie negatywny wpływ na funkcjonowanie rodziny, a także ryzyko skrócenia czasu karmienia piersią czy nasilenia depresji poporodowej u mamy dobrze jest korzystać z możliwych sposobów łagodzenia dolegliwości.

Przypisy Rozwiń
  • 1. Akman I, Kusçu K, Ozdemir N et al.: Mothers’ postpartum psychological adjustment and infantile colic. Arch Dis Child 2006; 91(5): 417-419.
  • 2. Brown M, Heine RG, Jordan B: Health and well-being in school-age children following persistent crying in infancy. J Paediatr Child Health 2009; 45(5): 254-262.
  • 3. Lucassen PL, Assendelft WJ: Systematic review of treatments for infant colic. Pediatrics 2001; 108: 1047-8
  • 4. Collins AM, Bercik P: Relationship between intestinal microbiota and the central nervous system in normal gastrointestinal function and disease. Gastroenterology 2009; 136: 2003-2014
  • 5. Albrecht P: Kolka I inne zaburzenia czynnościowe przewodu pokarmowego – skuteczne modyfikacje żywieniowe. Standardy Medyczne Pediatria 2021; 1: 75-81
  • 6. Wolke D, Bilgin A, Samara M: Systematic review and meta-analysis: fussing and crying durations and prevalence of colic in infants. J Pediatr 2017; 185: 55-61
  • 7. Benninga MA, Faure C, Hyman PE et al.: Childhood functional gastrointestinal disorders: neonate/toddler. The Rome IV criteria for neonates and toddlers. Gastroenterology 2016; 150: 1443-55
  • 8. Hojsak I: Probiotics in functional gastrointestinal disorders. Adv Exp Med Biol 2019; 1125: 121-137
  • 9. Savino F, Cresi F, Maccario S et al.: “Minor” feeding problems during the first months of life: effects of a partially hydrolysed milk formula containing fructo- and galacto-oligosaccharides. Acta Paediatr 2003; 91(441): 86-90
  • 10. Infante D, Segarra O, Luyer BL: Dietary treatment of colic caused by excess gas in infants: biochemical evidence. World J Gastroenterol 2011; 17(16): 2104-08
  • 11. Harb T, Matsuyama M, David M et al.: Infant colic - what works: a systematic review of interventions for breast-fed infants. J Pediatr Gastroenterol Nutr 2016; 62: 668-86
Chcesz regularnie otrzymywać porady dopasowane do wieku Twojego maluszka? Zapisz się do naszego newslettera!
Chcesz regularnie otrzymywać
porady dopasowane do wieku
Twojego maluszka?
Zapisz się do naszego newslettera!

Obowiązek informacyjny cookies:

W celu świadczenia usług na najwyższym poziomie w ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies. Pliki cookies umożliwiają nam zbieranie anonimowych danych statystycznych w celu usprawnienia działania witryny, a po uzyskaniu Twojej zgody, umożliwiają nam dokonywanie pomiarów i analiz korzystania z witryny (analityczne pliki cookie), dostosowywanie witryny do Twoich zainteresowań (personalizujące pliki cookie) oraz przedstawianie odpowiednich dla Ciebie informacji oraz reklam (pliki cookie do targetowania), w tym w ramach newslettera, powiadomień webpush, usługi retargetingu a także w celu oceny niektórych informacji o Tobie w ramach zautomatyzowanego przetwarzania danych osobowych (w tym profilowanie).

Jeżeli chcesz zmodyfikować lub odwołać zgodę na zapisywanie plików cookies, możesz zrobić to w poniższej zakładce „Dostosuj ustawienia prywatności”, a także w ustawieniach przeglądarki.

W zakresie, w jakim pliki cookies będą zawierać Twoje dane osobowe, podstawą ich przetwarzania jest uzasadniony interes administratora danych (Fundacja Nutricia z siedzibą w Warszawie) - jakim jest potrzeba zapewnienia najwyższej jakości treści prezentowanych przez Fundacja Nutricia poprzez ich dostosowanie do preferencji użytkowników oraz marketing usług Fundacja Nutricia i jej partnerów Google LLC Heureka Huge Idea Sp. z o.o. Freshmail Sp. z o.o. Berry Fish Limited Poczta Polska TNT .

W każdej chwili możesz skontaktować się z nami - biuro@fundacjanutricia.pl lub dowiedzieć się więcej o naszej Polityce Prywatności i Cookies.