"Biotyki" – co o nich wiemy i dlaczego są istotne w diecie dziecka?

Matka z dzieckiem

Nie ma wątpliwości, że na prawidłowy rozwój, wzrost oraz kształtowanie się odporności dziecka ma wpływ prawidłowe żywienie oraz środowisko, w którym żyjemy. Już w okresie prenatalnym kształtuje się wiele mechanizmów obronnych, ale to czas narodzin i pierwsze lata życia dziecka mają ważne znaczenie dla dojrzewania układu immunologicznego. Szacuje się, że kształtowanie odporności trwa nawet do 12. roku życia. Okres 1000 pierwszych dni życia dziecka to czas, w którym dziecko rozwija się najintensywniej, dlatego o zdrowie maluszka warto dbać już od samego początku. Istnieje wiele składników odżywczych, które wspierają odporność jak witamina C i D, żelazo, cynk, ale także swoją rolę ogrywają „biotyki” – czyli prebiotyki, probiotyki, synbiotyki i postbiotyki.

 

Pierwsze chwile malucha na świecie

Pierwsze mikroorganizmy (np. bakterie) zasiedlają organizm dziecka już w czasie porodu. Dziecko przechodząc przez kanał rodny w trakcie porodu naturalnego ma kontakt między innymi z  bakteriami z rodzaju Bifidobacterium, które mają wpływ na kształtowanie się korzystnego składu mikrobioty jelitowej oraz chronią dziecko przed patogenami. Oprócz rodzaju porodu na odporność wpływa także długość trwania ciąży oraz sposób karmienia dziecka po urodzeniu 12.  Mleko matki to niezwykle ważny czynnik wspierający układ immunologiczny i tym samym mikrobiotę jelitową ponieważ zawiera kompleks składników odżywczych, witamin, składników mineralnych i aktywnych biologicznie jak m.in. przeciwciała, a także probiotyki, prebiotyki i postbiotyki 34.

Pro-, pre-, syn – i postbiotyki, czyli?

Zrównoważona mikrobiota przewodu pokarmowego ma wyjątkowe znaczenie dla zdrowia dziecka. Zaburzenie jej składu lub jej funkcjonowania nazywamy dysbiozą, a ten stan może wywołać między innymi nieprawidłowe żywienie, stres, brak aktywności fizycznej, stosowana antybiotykoterapia czy zanieczyszczenia środowiska. Dysbioza może się też przyczyniać do niektórych  dolegliwości a nawet chorób 5. W ostatnich latach, gdy podkreśla się coraz większą rolę mikrobioty dla zdrowia człowieka, dużym zainteresowaniem cieszą się probiotyki, prebiotyki, synbiotyki i postbiotyki.

Probiotyki

To żywe drobnoustroje, które podane w odpowiednich ilościach wywierają korzystny wpływ na organizm gospodarza6. Badania wykazują, że probiotyki wpływają na właściwy rozwój mikrobioty i zwiększają wydajność układu odpornościowego,oprócz tego mają  działają przeciwzapalnie 7. Należą do nich m.in. bakterie z rodzaju Lactobacillus i Bifidobacterium. Trzeba zaznaczyć, że nie wszystkie probiotyki są sobie równe. Jednymi z pierwszych korzystnych bakterii, które zasiedlają układ pokarmowy noworodka są bakterie z rodzaju Bifidobacterium. Okazuje się, że maluchy, który przyszły na świat drogami rodnymi mają ich więcej niż te, które urodziły się drogą cesarskiego cięcia 8. Ponadto bakterie z rodzaju Bifidobacterium znajdują się także w mleku matki m.in. te z gatunku Bifidobacterium breve.

Prebiotyki

To substrat, który jest wybiórczo wykorzystywany przez drobnoustroje gospodarza i w ten sposób korzyst­nie wpływa na jego zdrowie9. To pożywka dla bakterii probiotycznych, które umożliwiają im prawidłowe wzrastanie. Należy do nich między innymi błonnik pokarmowy w postaci oligosacharydów 10. Czym są oligosacharydy? To cząsteczki węglodowanów, które składają się z dwu lub kilku cząsteczek cukrów. Niezwykłą rolę dla organizmu maluchów pełnią oligosacharydy mleka kobiecego (nazywane także HMO – human milk oligosaccharydes). Nie są one trawione przez układ pokarmowy niemowlęcia, ale stanowią pożywkę dla bakterii, więc pełnią rolę prebiotyczną. Funkcję taką pełnią także galaktooligosacharydy (GOS), które są obecne w mleku matki, oraz fruktooligosacharydy (FOS), które znajdziemy między innymi w niektórych warzywach czy zbożach. Efektem stosowania prebiotyków może być wsparcie trawienia maluszka i pracy jelit, poprawa wchłaniania niektórych składników mineralnych a także poprzez wpływ na mikrobiotę - wsparcie odporności 11.

Synbiotyki

Mieszanina składająca się z żywych drobnoustrojów i substratu/substratów wybiórczo wykorzystywanych przez drobnoustroje gospodarza i korzystnie oddziałujących na jego organizm; działanie to może być komplementarne lub synergistyczne12 Synbiotyk to połączenie probiotyku i prebiotyku. Naturalnym źródłem synbiotyków jest np. mleko kobiece, gdyż zawiera probiotyki i prebiotyki, ale gdy maluch go nie otrzymuje warto zwrócić uwagę na dobieranie produktów, które mogą wesprzeć mikrobiotę jelitową dziecka, a poprzez to odporność niemowlęcia.

Postbiotyki

Postbiotykiem natomiast nazywamy preparaty nieożywionych drobnoustrojów i/lub ich składników korzystnie wpływający na zdrowie docelowego gospodarza13Postbiotyki mogą wpływać przeciwzapalnie, ale również wspomagają walkę z niekorzystnymi drobnoustrojami i podtrzymują żywotność dobrych dla organizmu bakterii probiotycznych. Warto podkreślić, że dostarczanie ich do diety jest bezpieczne 11. Postbiotyki mogą wpływać przeciwzapalnie, ale również wspomagają walkę z niekorzystnymi drobnoustrojami i podtrzymują żywotność dobrych dla organizmu bakterii probiotycznych. Warto podkreślić, że dostarczanie ich do diety jest bezpieczne 11.

 

Wsparcie maluchów

Zainteresowanie prebiotykami, probiotykami, synbiotykami i postbiotykami w ostatnich latach jest wysokie ponieważ istnieje coraz więcej dowodów na ich korzystny wpływ na zdrowie i odporność organizmu. „Biotyki” w różny sposób wpływają na mikrobiotę jelitową, jednak należy pamiętać, że należy wybierać tylko te, które są dokładnie przebadane, a ich bezpieczeństwo potwierdzone jest badaniami. Jednak sama obecność tych składników nie jest wystarczająca. By zadbać całościowo o zdrowie swoich pociech niezbędne są:

  • zdrowa i zbilansowana dieta dopasowana do potrzeb dziecka
  • zachowana higiena snu.
  • aktywność fizyczna

Wyłączne karmienie piersią przez pierwsze 6 miesięcy życia to złoty standard żywienia niemowlęcia, jednak jak pokazują badania – nie zawsze możliwy do zrealizowania. Istnieje na rynku wiele mlek modyfikowanych, dlatego rekomenduje się by wybierać wyłącznie przebadane produkty, które mają potwierdzoną skuteczność, a w razie wątpliwości kontaktować się ze specjalistą w celu doboru odpowiedniego mleka. Niektóre z nich mają w swoim składzie bakterie probiotyczne, postbiotyki i prebiotyki, ale trzeba zaznaczyć, że nie wszystkie „biotyki” są sobie równe. Prawidłowe żywienie ma ogromny wpływ na zdrowie i rozwój dziecka, dlatego należy dążyć by maluch otrzymywał. To co najlepsze dla jego mikrobioty a poprzez to wsparcia rozwoju układu odpornościowego!

Przypisy Rozwiń
  • 1. Jańczewska, I. W. O. N. A., and I. W. O. N. A. Domżalska-Popadiuk. "Znaczenie kolonizacji bakteryjnej przewodu pokarmowego noworodków donoszonych urodzonych drogą cięcia cesarskiego." Ann. Acad. Med. Gedan 44 (2014): 99-104.
  • 2. Gałęcka, Mirosława, et al. "Kształtowanie się mikrobioty jelitowej u niemowląt warunkiem zachowania zdrowia.Stand Med, Pediatr 13 (2016): 359-367.
  • 3. Agostoni C, et al. J Pediatr Gastroentero; Nutr 2009:49:112-25
  • 4. Szajewska H, Biotyki – co o nich wiemy w 2021
  • 5. Mojka K., Probiotyki, prebiotyki i synbiotyki – Charakterystyka i funkcje. Problemy Higieny Epidemiol, 95(3), 541-549. 2014.
  • 6. Hill C, Guarner F, Reid G i wsp. Expert consensus document. The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics consensus statement on the scope and appropriate use of the term probiotic. Nat Rev Gastroenterol Hepatol 2014;11:506-514.
  • 7. Chin Chua M. et al. JPGN, 2017; 65: 102–106
  • 8. Slizewska K. et al., Prebiotyki – definicja, właściwości i zastosowanie w przemyśle. Żywność Nauka Technologia Jakość, 20.1, 2013.
  • 9. Gibson GR, Hutkins R, Sanders ME i wsp. Expert consensus document: The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics (ISAPP) con­sensus statement on the definition and scope of prebiotics. Nature reviews Gastroenterology & Hepatology 2017;14:491-502.
  • 10. Slizewska K. et al., Prebiotyki – definicja, właściwości i zastosowanie w przemyśle. Żywność Nauka Technologia Jakość, 20.1, 2013.
  • 11. a. b. c. Szajewska H. „Biotyki” – co o nich wiemy w 2021?, Standardy Medyczne/Pediatria, 2021, T. 18, 437-446
  • 12. Swanson KS, Gibson GR, Hutkins R i wsp. The International Scientific Associa­tion for Probiotics and Prebiotics (ISAPP) consensus statement on the defini­tion and scope of synbiotics. Nat Rev Gastroenterol Hepatol 2020;17:687-701.
  • 13. Salminen S, Collado MC, Endo A i wsp. The International Scientific Associa­tion of Probiotics and Prebiotics (ISAPP) consensus statement on the defi­nition and scope of postbiotics. Nat Rev Gastroenterol Hepatol 2021 May 4; DOI:10.1038/s41575-021-00440-6.
Chcesz regularnie otrzymywać porady dopasowane do wieku Twojego maluszka? Zapisz się do naszego newslettera!
Chcesz regularnie otrzymywać
porady dopasowane do wieku
Twojego maluszka?
Zapisz się do naszego newslettera!

Obowiązek informacyjny cookies:

W celu świadczenia usług na najwyższym poziomie w ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies. Pliki cookies umożliwiają nam zbieranie anonimowych danych statystycznych w celu usprawnienia działania witryny, a po uzyskaniu Twojej zgody, umożliwiają nam dokonywanie pomiarów i analiz korzystania z witryny (analityczne pliki cookie), dostosowywanie witryny do Twoich zainteresowań (personalizujące pliki cookie) oraz przedstawianie odpowiednich dla Ciebie informacji oraz reklam (pliki cookie do targetowania), w tym w ramach newslettera, powiadomień webpush, usługi retargetingu a także w celu oceny niektórych informacji o Tobie w ramach zautomatyzowanego przetwarzania danych osobowych (w tym profilowanie).

Jeżeli chcesz zmodyfikować lub odwołać zgodę na zapisywanie plików cookies, możesz zrobić to w poniższej zakładce „Dostosuj ustawienia prywatności”, a także w ustawieniach przeglądarki.

W zakresie, w jakim pliki cookies będą zawierać Twoje dane osobowe, podstawą ich przetwarzania jest uzasadniony interes administratora danych (Fundacja Nutricia z siedzibą w Warszawie) - jakim jest potrzeba zapewnienia najwyższej jakości treści prezentowanych przez Fundacja Nutricia poprzez ich dostosowanie do preferencji użytkowników oraz marketing usług Fundacja Nutricia i jej partnerów Google LLC Heureka Huge Idea Sp. z o.o. Freshmail Sp. z o.o. Berry Fish Limited Poczta Polska TNT .

W każdej chwili możesz skontaktować się z nami - biuro@fundacjanutricia.pl lub dowiedzieć się więcej o naszej Polityce Prywatności i Cookies.