Powrót

Jak uczyć dobrych nawyków żywieniowych

 

Żywienie w okresie dzieciństwa może w dużym stopniu wpłynąć na stan zdrowia w przyszłości! Już w czasie niemowlęcym rozpoczyna się kształtowanie pewnych preferencji 1, z innymi dzieci się rodzą. Odpowiedzialność za prawidłowe żywienie dziecka i wyrobienie właściwych nawyków już od pierwszych lat spoczywa na rodzicach 2. Jak zatem nauczyć dziecko właściwych nawyków żywieniowych?

Prawidłowe żywienie od pierwszych dni

Udowodniono, że gdy w czasie 1000 pierwszych dni pojawią się błędy w nawykach żywieniowych, mogą się one utrwalić, skutkując nieprawidłowościami w żywieniu dorosłego człowieka 3. Spożycie pewnych produktów (np. słonych czy słodkich) we wczesnym okresie życia determinuje ich wybór w późniejszym czasie.

Kształtowanie nawyków żywieniowych rozpoczyna się już na etapie ciąży. Właściwy sposób żywienia ciężarnych ma istotny pływ na stan zdrowia matki i rozwijającego się organizmu dziecka przez tzw. programowanie żywieniowe 4. Jeszcze nienarodzone dziecko poznaje smaki żywności spożywanej przez matkę, pierwsze doświadczenia smakowe zachodzą już w życiu płodowym i mają wpływ na późniejsze preferencje smakowe dzieci 5. W ten sposób niemowlęta doświadczają kulturowych wzorców smakowych na długo przed okresem w którym zaczną właściwą przygodę z żywnością 6. Dlatego kluczowy jest właściwy sposób żywienia kobiety ciężarnej, więcej informacji można znaleźć w naszym poradniku.

Karmienie piersią

Podejrzewa się, że dieta kobiety w trakcie laktacji ma istotne znaczenie w poznawanie nowych smaków i kształtowaniu preferencji dziecka 7. Badania wskazują, że niemowlęta karmione piersią łatwiej akceptują wprowadzanie pokarmów uzupełniających8. Mleko matki jest bogate w smaki i zapachy, zależnie od diety kobiety karmiącej, co ma istotny wpływ na późniejsze preferencje dziecka 9. Potrawy, po które kobieta sięga w okresie karmienia piersią, mogą stać się z czasem także przysmakami dziecka 10dlatego właściwe żywienie w czasie laktacji jest bardzo ważne.

Różnorodność

Najbardziej otwarte na nowe smaki są niemowlęta w wieku 4-7 miesięcy 11, w tym czasie nowe produkty są dużo szybciej akceptowane przez dzieci w porównaniu do poźniejszego wieku. Z tego tytułu czas rozszerzania diety jest bardzo ważny dla kształtowania nawyków żywieniowych. Należy pamiętać, że jeśli dziecko przyzwyczajone jest wcześnie do różnorodności w poźniejszym okresie również szybciej zaakceptuje inne smaki 12. Przykładowo rozwijanie akceptacji smaku warzyw jest trudniejsze w porównaniu z rozwijaniem akceptacji smaku owoców, ale wielokrotne podawanie różnych warzyw sprzyja rozwojowi tolerancji ich smaku 13. Schemat żywienia niemowląt również promuje różnorodność i zaleca by między 7. a 12. miesiącem życia oprócz kontynuowania podawania kaszek, warzyw, owoców, mięsa i jaj wprowadzać także kolejne produkty: ryby, kasze, pieczywo, jogurt naturalny, sery czy kefir. Oczywiście nadal kluczowa są jakość i skład podawanych produktów m.in. unikanie cukru i soli. Podawanie niesłodzonych i niesolonych pokarmów uzupełniających zaleca się nie tylko z powodu długofalowego wpływu na zdrowie dziecka, ale także kształcenia właściwych przyzwyczajeń i preferencji żywieniowych w późniejszym życiu 13.

Regularność

Ważne by już od najmłodszych lat wyrabiać nawyk stałego i regularnego spożywania posiłków, jest to jedna z podstawowych zasad prawidłowego żywienia 14. Z początku obowiązuje reguła „karmienia na żądanie”, dziecko ma tak niewielki żołądek, że musi jeść mało i często, średnio 8–12 razy na dobę 15. Z czasem ten cykl się stabilizuje, brzuszek powiększa i przerwy między posiłkami wydłużają się. Warto zatem stopniowo zadbać o stałe pory posiłków, docelowo dziecko w pierwszym roku życia powinno już otrzymywać 5 posiłków dziennie i nie być karmione w nocy 15. Zgodnie ze schematem żywienia niemowląt dziecko w wieku 7-12 miesięcy powinno otrzymywać 4-5 posiłków dziennie, w tym maksymalnie 3 posiłki mleczne od 7-8. m.ż 16. Regularność jest istotna, a z badań wynika, że zbyt duża liczba posiłków to jeden z głównych błędów w diecie niemowląt, ponad 60% dzieci spożywa więcej niż 7 posiłków zarówno w 6. m.ż., jak i w 12. m.ż 17.

Właściwa liczba posiłków

Żywienie niemowląt wymaga właściwego podziału ról: rodzica/opiekuna i dziecka. Rodzic/opiekun decyduje, „kiedy i co zje dziecko”, natomiast dziecko decyduje, „ile zje” 13. Zalecaną liczbę posiłków określa schemat żywienia niemowląt. Warto jednak pamiętać, że są to ilości uśrednione, należy akceptować spożycie w ramach danego posiłku mniejszej lub większej ilości pokarmu niż rekomendowana 18. Niestety częstym błędem w żywieniu niemowląt jest zmuszanie dziecka do zjedzenia całego posiłku 13, co powoduje obniżenie umiejętności do samoregulacji. 

Nie poddawać się

Możliwe jest skuteczne nauczenie akceptacji początkowo nielubianego produktu, jeżeli dziecko otrzyma szansę przyzwyczajenia się do niego 19. Niestety opiekunowie często rezygnują z podawania niechcianego produktu już po kilku nieudanych próbach. Natomiast w tym wypadku jedynie cierpliwe podawanie nieakceptowanego produktu, nawet 15 razy, zaowocuje sukcesem 5

Nowości z już znanymi

Nierzadko rodzice muszą wykazać się nadludzkim sprytem i cierpliwością by skutecznie namówić malucha do spróbowania czegoś nowego 19. Oprócz konsekwentnego i wielokrotnego podawania kolejnym sposobem na akceptację może być łączenie nowego, nieznanego smaku ze smakiem już dziecku znanym 5. Dobrym przykładem może być połączenie mleka (matki, modyfikowanego) ze zbożami – początkowo bezglutenowymi, np. kleikiem ryżowym lub kukurydzianym 5. Takie podejście ułatwia naukę tolerancji nowości, sprawia że nowy produkt jest dla dziecka bardziej atrakcyjny i smaczny, czyli przyczynia się do jego zaakceptowania 5

Dobry przykład

Tendencja do próbowania nieznanych pokarmów wzrasta również, kiedy rodzice spożywają nowy produkt razem z dziećmi 5. Istotną rolę odgrywają dieta i zachowania żywieniowe całej rodziny, bo dziecko bardzo naśladuje w tym względzie rodziców i starsze rodzeństwo 2.  

1000 pierwszych dni życia, już od poczęcia to kluczowy czas dla kształtowania się nawyków żywieniowych! Decyzje rodziców mają realny wpływ na kształtowanie nawyków żywieniowych oraz preferencji smakowych. Ten etap nigdy już się nie powtórzy należy zatem wkładać maksimum wysiłku w budowanie prawidłowych preferencji, ponieważ wpływają na późniejsze nawyki żywieniowe 20 

Przypisy Rozwiń
  • 1. Hetherington MM, Cecil JE, Jackson DM i wsp. Feeding infants and young children. From guidelines to practice. Appetite 2011; 57(3): 791-795.
  • 2. a. b. Szajewska H., Horvath A., Żywienie i leczenie żywieniowe dzieci i młodzieży, Medycyna Praktyczna, Kraków, 2017
  • 3. Elżbieta Sochacka-Tatara, Ryszard Jacek, Agata Sowa, Agnieszka Musiał, Ocena sposobu żywienia dzieci w wieku przedszkolnym, Probl Hig Epidemiol 2008,89(3): 389-394.
  • 4. Socha J., i wsp., Żywienie dzieci a zdrowie wczoraj, dziś i jutro. Pediatria Współczesna. 2010, 12.1 34-37.
  • 5. a. b. c. d. e. f. Mika M., Matuszczyk P., Kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych u niemowląt i małych dzieci, Standardy Medyczne Pediatria, 2017, T. 14, 733-738
  • 6. Mennella JA et al. (2001). Prenatal and Postnatal Flavor Learning by Human Infants. Pediatrics 107:88-93.
  • 7. Hausner H, Nicklaus S, Issanchou, S i wsp. Breastfeeding facilitates acceptance of a novel dietary flavour compound. Clin Nutr 2010; 29(1): 141–148.
  • 8. H. Hausner, M. Philipsen, T.H. Skov, Charakterization of the volatile composition and variations between infant formulas and mother’s milk, Chem Percept, 2009; 2:79-93.
  • 9. Mika M., Matuszczyk P., Kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych u niemowląt i małych dzieci, Standardy Medyczne Pediatria, 2017, T. 14, 733-738
  • 10. Poradnik karmienia piersią według zaleceń Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci, Wydawnictwo Lekarskie PZWL
  • 11. Beauchamp G K, Mennella JA. Early flavor learning and its impact on later feeding behavior. J Pediatr Gastroenterol Nutr 2009; 48(Suppl 1): 25-30.
  • 12. Gerrish C en Mennella J, Flavor variety enhances food acceptance in formula-fed infants1-3, Am J Clin Nutr (2001) 73: 1080-10855 13 Suppl 1:85-95
  • 13. a. b. c. d. Szajewska H. i wsp., Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Zalecenia PTGHiŻD. Pediatria, 2014, 11.3 321-338.
  • 14. Jarosz M., Normy żywienia dla populacji polskiej, IŻŻ, Warszawa, 2017.
  • 15. a. b. Poradnik karmienia piersią według zaleceń Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci, Wydawnictwo Lekarskie PZWL
  • 16. Szajewska H. i wsp., Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Zalecenia PTGHiŻD. Pediatria, 2014, 11.3 321-338
  • 17. Stolarczyk A, Szott K, Socha P. Ocena sposobu żywienia niemowląt w wieku 6 i 12 m. ż. w populacji polskiej w odniesieniu do zaleceń Schematu Żywienia Niemowląt z 2007 roku. Standardy Medyczne Pediatria 2012;9:545-551.
  • 18. Schwartz C, Scholtens PA, Lalanne A i wsp. Development of healthy eating habits early in life. Review of recent evidence and selected guidelines. Appetite 2011;57:796-807.
  • 19. a. b. Poradnik żywienia niemowląt, Medycyna Praktyczna, Kraków 2014
  • 20. Ryan C., Dwyer J., Ziegler P., Yang. E., Moore L., Song WO. (2002): What should infants eat and what do infants really eat? Nutr.Tod. 37, 50-56.

Czy znalazłeś odpowiedź na swoje pytanie?
Jeśli nie zadaj pytanie ekspertowi.

Chcesz regularnie otrzymywać porady dopasowane do wieku Twojego maluszka? Zapisz się do naszego newslettera!
Chcesz regularnie otrzymywać
porady dopasowane do wieku
Twojego maluszka?
Zapisz się do naszego newslettera!

Obowiązek informacyjny cookies:

W celu świadczenia usług na najwyższym poziomie w ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies. Pliki cookies umożliwiają nam zbieranie anonimowych danych statystycznych w celu usprawnienia działania witryny, a po uzyskaniu Twojej zgody, umożliwiają nam dokonywanie pomiarów i analiz korzystania z witryny (analityczne pliki cookie), dostosowywanie witryny do Twoich zainteresowań (personalizujące pliki cookie) oraz przedstawianie odpowiednich dla Ciebie informacji oraz reklam (pliki cookie do targetowania), w tym w ramach newslettera, powiadomień webpush, usługi retargetingu a także w celu oceny niektórych informacji o Tobie w ramach zautomatyzowanego przetwarzania danych osobowych (w tym profilowanie).

Jeżeli chcesz zmodyfikować lub odwołać zgodę na zapisywanie plików cookies, możesz zrobić to w poniższej zakładce „Dostosuj ustawienia prywatności”, a także w ustawieniach przeglądarki.

W zakresie, w jakim pliki cookies będą zawierać Twoje dane osobowe, podstawą ich przetwarzania jest uzasadniony interes administratora danych (Fundacja Nutricia z siedzibą w Warszawie) - jakim jest potrzeba zapewnienia najwyższej jakości treści prezentowanych przez Fundacja Nutricia poprzez ich dostosowanie do preferencji użytkowników oraz marketing usług Fundacja Nutricia i jej partnerów Google LLC Heureka Huge Idea Sp. z o.o. Freshmail Sp. z o.o. Berry Fish Limited Poczta Polska TNT .

W każdej chwili możesz skontaktować się z nami - biuro@fundacjanutricia.pl lub dowiedzieć się więcej o naszej Polityce Prywatności i Cookies.