Powrót
nowość

Zboża– istotny element rozszerzania diety i wprowadzania glutenu

Zboża są bardzo istotne w czasie rozszerzania diety. Są typowym początkowym pokarmem uzupełniającym, pozwalającym zapoznać malucha z nową konsystencją. Są również świetnym sposobem wprowadzenia do diety glutenu.

Zboża już na dobry początek

Gdy dziecko osiąga umiejętność początkowego „mielenia” językiem, doskonałym produktem do podania niemowlęciu są odpowiednio przygotowane produkty. Zgodnie z aktualnym stanem wiedzy zaleca się rozszerzanie diety od warzyw, następnie owoców i produktów zbożowych. Jako produkty zbożowe rozumiemy pieczywo, płatki, kleiki czy kaszki. Konsystencja kaszki lub kleiku jest znacznym ułatwieniem podczas rozszerzania diety, bo ułatwia przechodzenie z diety opartej o mleko na produkty o bardziej stałej konsystencji 1. Takie produkty są lekkostrawne, delikatne w smaku i pozwalają na uzyskanie dużej rozpiętości konsystencji – od prawie płynnej do gęstej, papkowatej – odpowiedniej do podawania łyżeczką. Dodatek kleiku lub kaszki do mleka nie tylko zwiększa wartość kaloryczną posiłków, lecz także zapewnia dłuższe uczucie sytości i jest źródłem preferowanych w diecie węglowodanów złożonych 1.

Gluten co to jest i gdzie go znaleźć?

Glutenem nazywamy białka, które są obecne w niektórych zbożach. Do zbóż glutenowych zaliczamy popularną pszenicę, żyto, jęczmień oraz pszenżyto. Produkty zbożowe takie jak kaszki, pieczywo, wypieki również będą zawierały ten składnik, jeżeli będą wyprodukowane z wyżej wymienionych zbóż. Gluten przez większość populacji jest dobrze tolerowany i nie zaleca się eliminacji w diecie bez przyczyny, jednak istnieje kilka chorób, które wymagają takiego wykluczenia. Do tych chorób zaliczamy celiakię, alergię na pszenicę lub nieceliakalną nadwrażliwość na gluten. Należy pamiętać, że na własną rękę i bez wskazań lekarza nie należy stosować diet eliminacyjnych u dzieci, bo mogą one spowodować niedobory żywieniowe, a w konsekwencji mogą przyczynić się do powstania niektórych chorób 2.

Wprowadzanie glutenu

Według Światowej Organizacji Zdrowia należy dążyć do wyłącznego karmienia piersią przez pierwsze 6 miesięcy życia 2. Po tym okresie, mleko przestaje być dla dziecka jedynym wystarczalnym źródłem  energii i składników odżywczych i maluch powinien zacząć pobierać te składniki również z pokarmu stałego. Zgodnie z zaleceniami, do diety dziecka należy wprowadzać produkty uzupełniające po 17 tygodniu i nie później niż w 26 tygodniu życia. Do ważniejszych produktów, które warto wprowadzić do diety dziecka są produkty zbożowe, a w tym kaszki. Kaszki zbożowe to bardzo dobry i wygodny sposób na stopniowe włączenie glutenu do jadłospisu malucha. Gluten należy wprowadzać do diety dziecka po ukończeniu 17. tygodnia i przed ukończonym 12. miesiącem życia. Ważne jest by niezależnie od wieku zacząć od podawania produktu glutenowego od małych ilości i obserwować reakcję dziecka 3. Nie należy także rezygnować lub zbyt długo zwlekać z podaniem glutenu jeśli w rodzinie ktoś choruje na alergię lub nietolerancję glutenu. Celiakia jest chorobą autoimmunologiczną. Jest też chorobą genetyczną i jak udowodniono w najnowszych badaniach, nawet karmienie piersią nie wpływa na zmniejszenie ryzyka jej wystąpienia, pomimo że wiąże się z licznymi korzyściami dla dziecka i matki i jest rekomendowane ze względu na swój niepowtarzalny skład 4.

Eksperci jasno wskazują, że nie należy podawać dużych ilości glutenu w pierwszych tygodniach od jego wprowadzenia do diety dziecka 3. Co to są jednak te duże ilości? Od jakiej dawki glutenu zacząć?

Ile glutenu na początek?

Na dzień dzisiejszy nie mawystarczająco szczegółowych zaleceń, określających jaką ilość glutenu można uznać za optymalną. Najnowsze badania pokazują, że należy produkty glutenowe wprowadzać w niewielkiej ilości, jednak nie określono dokładnie ile ma ona wynosić. Istotą wprowadzania glutenu do diety jest utrzymanie codziennie takiej samej (w przybliżeniu) porcji produktów zbożowych w jadłospisie przez pierwsze tygodnie, a potem stopniowe jej zwiększanie. Nie jest właściwe ani zbyt szybkie rozszerzanie diety o nowe produkty glutenowe (nawet jeśli dziecko chętnie je spożywa), ani przedłużone stosowanie diety bezglutenowej 1.

Jeśli pierwszą kaszką z glutenem w diecie niemowlęcia będzie manna, to już w porcji 3 g (płaska łyżeczka) będzie zawarta bezpieczna początkowa dawka glutenu.  Mimo więc, że dziecko rośnie i ma ochotę na więcej to aby nie zwiększać dobowej dawki glutenu powyżej ilości uznanej przez ekspertów za bezpieczną, kaszka glutenowa powinna być podana w jednym posiłku, a pozostałe posiłki mogą zawierać kleik bezglutenowy (np. ryżowy lub kukurydziany). Po miesiącu można zwiększyć porcję mleka z manną (zachowując dotychczasowe proporcje składników posiłku) lub bardziej zagęścić posiłek, zwiększając ilość dodanej kaszki. Można też stopniowo wprowadzać inny posiłek z niewielkim dodatkiem kaszki glutenowej, np. zupkę jarzynową z dodatkiem manny 1.

Jakie produkty glutenowe podać niemowlęciu?

W diecie niemowlęcia w 5. m.ż. naturalnym wyborem jest kaszka glutenowa, np. dodana do mleka 1. Jeśli gluten jest wprowadzany dopiero w wieku 7-8 miesięcy, a dziecko potrafi sprawnie gryźć, teoretycznie można zacząć od pieczywa [5]. Należy jednak pamiętać, że pół kromki chleba pszennego zawiera ponad 3 razy więcej glutenu niż proponowana przez ekspertów początkowa dawka 1. Co więcej, warto pamiętać, że ważnym elementem rozszerzania diety jest odpowiednia jakość podawanych niemowlęciu posiłków. Ogólnodostępne produkty zbożowe, w tym między innymi pieczywo, są podatne na niektóre zanieczyszczenia, m.in. toksyny pleśniowe czy pestycydy, które mogą stanowić zagrożenie dla niedojrzałego organizmu dziecka 1. Dodatkowo chleb zawiera niewskazaną dla niemowląt sól. Podawanie niesolonych pokarmów niemowlętom jest bardzo ważne dla zdrowia w przyszłości z powodu długofalowego wpływu na zdrowie dziecka oraz kształcenia właściwych przyzwyczajeń i preferencji żywieniowych w późniejszym życiu. Zwiększone spożycie solonych produktów może wpłynąć później na częstsze jedzenie wysoko słonych produktów przetworzonych jak chipsy, co zwiększa ryzyko rozwoju wielu chorób w wieku dorosłym 5.Rozszerzanie diety często dla rodziców wydaje się być czymś skomplikowanym i niezrozumiałym. Pomocnym narzędziem może być nasz Kalendarz  Żywienia Dziecka w 1000 dni.

Zboża glutenowe i bezglutenowe

Zboża różnią się między sobą zawartością niektórych składników jak węglowodany, białka, błonnik, tłuszcze a także różnią się zawartością glutenu, który w niektórych jednostkach chorobowych wymaga wykluczenia. W obecnych czasach produkty zbożowe dedykowane dzieciom posiadają bardzo szeroką ofertę 6 . Obowiązujące przepisy prawne nakazują dokładne przebadanie produktów dla dzieci pod kątem zawartości pestycydów, co wydaje się niezwykle ważne dla rozwijającego się i wrażliwego organizmu. Do produktów zbożowych zaliczamy pieczywo, makarony, płatki, kleiki i kaszki. Kaszki to jedna z najbardziej popularnych grup produktów dedykowanych maluchom, a wśród nich wyróżniamy między innymi glutenowe i te bezglutenowe 1.  Te z glutenem to m.in. kasza manna, orkiszowa, jęczmienna, żytnia. Do zbóż bezglutenowych należą m.in. ryż, kukurydza, gryka, proso, komosa ryżowa 7. Owies również możemy zaliczyć do zbóż bezglutenowych, ale pod warunkiem wyboru produktów z produkcji kontrolowanej, gdzie nie ma możliwości zanieczyszczenia innymi zbożami 8. Kaszki to dobre rozwiązanie na wprowadzenie węglowodanów, błonnika, witamin, składników mineralnych do diety dziecka. W zależności od tego czy produkt zbożowy jest zrobiony z ziarna pełnego czy oczyszczonego, różni się zawartością niektórych składników jak błonnik czy składniki mineralne. Najlepszymi produktami dedykowanymi dzieciom są te dokładnie przebadane, najmniej przetworzone i o wartościowym składzie. Niektórzy producenci do swoich produktów dodają suszone owoce, mleko, a także witaminy i składniki mineralne by zwiększyć wartość odżywczą i zapobiegać niedoborom, dlatego czytanie etykiet i składu produktu wydaje się najważniejszym czynnikiem przy wyborze produktów dedykowanym najmłodszym 6.

 

 

Przypisy Rozwiń
  • 1. a. b. c. d. e. f. g. h. Stolarczyk A., Produkty zbożowe pod lupą dietetyka. Standardy Medyczne Pediatria, 2018, T. 15, 261-267
  • 2. a. b. Szajewska H i Horvath, Żywienie i leczenie żywieniowe dzieci i młodzieży, Medycyna Praktyczna, Kraków 2017
  • 3. a. b. Szajewska H. i wsp., Karmienie piersią. Stanowisko PTGHiŻD. Standardy Medyczne Pediatria, 2016, 13.1 9-24.
  • 4. Szajewska H. i wsp., Gluten introduction and the risk of coeliac disease: a position paper by the European Society for Pediatric Gastroenterology, Hepatology, and Nutrition. Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition, 2016, 62.3: 507-513.
  • 5. Szajewska H. i wsp., Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Zalecenia PTGHiŻD. Pediatria, 2014, 11.3 321-338.
  • 6. a. b. Gajewska D, Zboża jako zrodłowęglowodanów. Rola produktów zbożowych w diecie dziecka, Standardy Medyczne Pediatria, 2019/5; 787-794
  • 7. Przetaczek-Rożnowska, I., Bubis, E., 2016. Zboża bezglutenowe alternatywą dla osób chorych na celiakię. Kosmos, 1, 65, 127-140.
  • 8. Harasym, J., 2011. Obecny status owsa w diecie bezglutenowej. Engineering Sciences & Technologies/Nauki Inzynierskie i Technologie, 3, 57-70.

Czy znalazłeś odpowiedź na swoje pytanie?
Jeśli nie zadaj pytanie ekspertowi.

Chcesz regularnie otrzymywać porady dopasowane do wieku Twojego maluszka? Zapisz się do naszego newslettera!
Chcesz regularnie otrzymywać
porady dopasowane do wieku
Twojego maluszka?
Zapisz się do naszego newslettera!

Obowiązek informacyjny cookies:

W celu świadczenia usług na najwyższym poziomie w ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies. Pliki cookies umożliwiają nam zbieranie anonimowych danych statystycznych w celu usprawnienia działania witryny, a po uzyskaniu Twojej zgody, umożliwiają nam dokonywanie pomiarów i analiz korzystania z witryny (analityczne pliki cookie), dostosowywanie witryny do Twoich zainteresowań (personalizujące pliki cookie) oraz przedstawianie odpowiednich dla Ciebie informacji oraz reklam (pliki cookie do targetowania), w tym w ramach newslettera, powiadomień webpush, usługi retargetingu a także w celu oceny niektórych informacji o Tobie w ramach zautomatyzowanego przetwarzania danych osobowych (w tym profilowanie).

Jeżeli chcesz zmodyfikować lub odwołać zgodę na zapisywanie plików cookies, możesz zrobić to w poniższej zakładce „Dostosuj ustawienia prywatności”, a także w ustawieniach przeglądarki.

W zakresie, w jakim pliki cookies będą zawierać Twoje dane osobowe, podstawą ich przetwarzania jest uzasadniony interes administratora danych (Fundacja Nutricia z siedzibą w Warszawie) - jakim jest potrzeba zapewnienia najwyższej jakości treści prezentowanych przez Fundacja Nutricia poprzez ich dostosowanie do preferencji użytkowników oraz marketing usług Fundacja Nutricia i jej partnerów Google LLC Heureka Huge Idea Sp. z o.o. Freshmail Sp. z o.o. Berry Fish Limited Poczta Polska TNT .

W każdej chwili możesz skontaktować się z nami - biuro@fundacjanutricia.pl lub dowiedzieć się więcej o naszej Polityce Prywatności i Cookies.