Ból zęba w ciąży to duży stres. Czy RTG i znieczulenie są bezpieczne?

Ból zęba w ciąży - Mama u dentysty przed zabiegiem znieczulenia i RTG

 

Ciąża to początek 1000 pierwszych dni życia dziecka, który wiele zmienia w życiu przyszłej mamy. Zmiany dotyczą całego organizmu, także jamy ustnej i mogą wpływać na zdrowie dziecka. Dlaczego szczególnie warto zadbać o stan zębów w ciąży? Czy można stosować znieczulenie? Czy RTG jest bezpieczny dla dziecka? Jak często odwiedzać dentystę? Czy lepiej poczekać z leczeniem stomatologicznym na zakończenie ciąży? Ten artykuł rozwieje wszelkie wątpliwości dotyczące wpływu ciąży na zęby.

Jak ciąża wpływa na zęby?

Ciąża to szczególny okres w życiu kobiety, w którym dochodzi do bardzo dużych zmian w organizmie.1 Przede wszystkim ma na nie wpływ zmieniający się poziom hormonów, szczególnie wzrost poziomu estrogenu i progesteronu we krwi.1 Dlatego właśnie w czasie ciąży przyszła mama będzie mogła zaobserwować u siebie wiele nowych objawów, również tych dotyczących zębów i jamy ustnej.1 2

W ciąży mogą pojawić się:

  • krwawienie dziąseł
  • przerost i rozpulchnienie dziąseł
  • nieprzyjemny zapach z ust
  • nadwrażliwość zębów3

Przede wszystkim profilaktyka

Kompleksowa higiena jamy ustnej oraz przeciwdziałanie chorobom zębów jest niezbędnym elementem planowania dziecka. Odpowie­dzialne przygotowanie do ciąży powinno obej­mować nie tylko wizytę u lekarza ginekologa, ale obowiązkowo także wizytę u lekarza stomatologa.3 Takie postępowanie daje możli­wość wyeliminowania potencjalnych zębopo­chodnych ognisk infekcji i znacznie ograniczy ryzyko stresujących wizyt w okresie ciąży.3 Jak jednak wygląda postępowanie w przypadku potrzeby leczenia zębów w ciąży?

Leczenie stomatologiczne w czasie ciąży

W ciąży można, a jeżeli zachodzi taka konieczność, trzeba leczyć zęby.4 Należy pamiętać, że pierwszy trymestr to okres, w którym istnieje ryzyko najpoważniejszych uszkodzeńmorfologicznych dziecka.4 5W tym czasie dochodzi do tworzenia się podstawowych narządów (organogeneza), dlatego planowe zabiegi warto przełożyć na późniejszy okres.5 W I trymestrzeciążydentysta powinien zbadać stan uzębienia, wdrożyć zalecenia higieniczne i dietetyczne (m.in. ograniczenie słodyczy do minimum), ustalić plan ewentualnego leczenia i poinformować pacjentkę o zwiększonym ryzyku chorób dziąseł i przyzębia.4 5 A także uspokoić, że występujący w tym czasie ból dziąseł w czasie ciąży jest sytuacją normalną, a także jak przyszła mama, może sobie pomóc.3 Ból zęba w pierwszym trymestrze ciąży jest wskazaniem do jak najszybszego odwiedzenia stomatologa. Rozpocznie on leczenie, aby przynieść ulgę przyszłej mamie.5

W II trymestrze i na początku trzeciegomożna bezpiecznie wykonywać planowane leczenie. Istnieje wtedy najmniejsze ryzyko poronienia czy porodu przedwczesnego.3 5

Pod koniec ciąży warto wdrożyć prenatalną profilaktykę próchnicy u dziecka, tak aby przyszła mama wiedziała jak postępować by nie zarazić swojego malucha bakteriami próchnicotwórczymi.6

Znieczulenie w ciąży

W czasie planowego leczenia zębów w ciąży oraz przy bólu zęba w ciąży można stosować niektóre środki znieczulające.3 5     ,7) Należy zatem poinformować stomatologa w którym tygodniu ciąży znajduje się pacjentka.5 Znieczulenie u dentysty w ciąży jest jak najbardziej możliwe, istnieje opcja wyboru takiego preparatu, które nie przenika do łożyska.5 Nie używa się natomiast leków znieczulających, które zawierają środki obkurczające (czyli adrenalinę, noradrenalinę).5 7 W pierwszym trymestrze nie wolno stosować podtlenku azotu, ponie­waż jest to lek zwiększający ryzyko poronienia.3

Zęby z miazgą w stanie rozpadu zgorzelinowego (tzw. martwe) powinny zostać zakwalifikowane do leczenia kanałowego lub w ostateczności usunięte.3 5 Zgromadzone w nich produkty gnilnego rozpadu bakteryjnego niosą za sobą ryzyko ostrych stanów zapalnych i powikłań miejscowych, a nawet ogólnych takich jak np. ropnie.5 Nie wolno bagatelizować takich sytuacji, ponieważ zakażenie niesie ze sobą ryzyko zdrowotne dla dziecka.

Zdjęcie RTG w ciąży

Promieniowanie jonizujące jest czynnikiem działającym na płód teratogennie (powoduje wady rozwojowe), dlatego należy poinformować personel wykonujący RTG zęba o swoim stanie.2 Takie pojedyncze prześwietlenie zęba dostarcza jednak płodowi dawkę 4 razy mniejszą niż promieniowanie kosmiczne w ciągu doby.4 Są to dawki dalekie od przyjętych za szkodliwe.4 Oczywiście w trakcie wykonywania zdjęcia muszą zostać zachowane wszelkie środki ostrożności, takie jak: zastosowanie ołowianego fartucha i/lub kołnierza.4 Za normę przyjmuje się wykonywanie wszelkich planowych zdjęć dopiero po rozwiązaniu.2 4  5) W sytuacjach kiedy prawidłowe rozpoznanie może być postawione na podstawie zdjęcia, można wykonać RTG zęba w ciąży, przy zachowaniu wspomnianych wcześniej środków ostrożności. 2 4 5

Co warte podkreślenia, w przypadku bólu należy koniecznie zgłosić się do dentysty.2 Stomatolog może wówczas rozpocząć leczenie, a wykonanie zdjęcia odroczyć do czasu po rozwiązaniu.2 4

Jak często można robić rtg?

Jeśli chodzi o medyczne zastosowania promieniowania rtg,nie istnieje pojęcie dawki granicznej.5 Nie można powiedzieć, że w ciągu roku można zrobić nie więcej niż jedno czy dwa badania rtg.5 Jeżeli korzyści zdrowotne określone przez lekarza kierującego na badanie i potwierdzone przez lekarza radiologa, który będzie je nadzorował przewyższają ewentualne szkody, to trzeba to badanie wykonać.4 5

Dawki promieniowania RTG są dziś znacznie ograniczone i przy zachowaniu środków ostrożności, wykonane RTG zęba w ciąży, również wykonane RTG zęba w pierwszych dniach ciąży nie powinno nieść za sobą negatywnych następstw. 2 4 Nie ma jednoznacznych wytycznych jak często można robić RTG.5 W wielu sytuacjach badanie RTG jamy ustnej jest konieczne do postawienia właściwej diagnozy.4 5 Szczególną RTG szkodliwość wykazuje w pierwszym trymestrze ciąży, ponieważ wtedy tworzą się narządy i organy u dziecka, ale nawet wtedy wykonanie zdjęcia, przy zachowaniu środków ostrożności nie wyrządzi krzywdy ani dziecku ani ciężarnej.3 4 5

Jak dbać o stan zdrowia jamy ustnej w ciąży

Kontrolne badanie jamy ustnej oraz profesjonalne zabiegi higienizacyjno-profilaktyczne u kobiet w ciąży powinny być powtarzane w każdym trymestrze.6

Każda ciężarna pacjentka powinna być poinformowana przez stomatologa o następujących kwestiach:

  • Konieczności szczotkowania zębów pastą z fluorem minimum dwa razy dziennie. Zalecane jest szczotkowanie zębów po każdym posiłku, a w sytuacji wystąpienia wymiotów wskazane jest przepłukanie jamy ustnej wodą i odroczenie mycia zębów o mniej więcej pół godziny, aby zminimalizować ryzyko erozji szkliwa.2
  • Codzienne oczyszczanie powierzchni stycznych nitką dentystyczną.2
  • Zalecanie stosowania preparatów uwalniających fluor: pasta do zębów, bezalkoholowe płukanki zawierające związki fluoru, np. w stężeniu około 200 ppmF (raz dziennie) i 900 ppmF (raz w tygodniu).2
  • Zalecanie stosowania w II i III trymestrze ciąży ksylitolu i chloroheksydyny.2
  • Zalecanie oczyszczania powierzchni języka, ponieważ gromadzący się na nim nalot zawiera drobnoustroje i złuszczone komórki, które stanowią rezerwuar składników płytki nazębnej.8
  • Sposób żywienia kobiety ciężarnej ma duży wpływ na stan uzębienia. Dieta powinna być zbilansowana i bogata m.in. w białko, wapń, fosfor, fluor i witaminy (A, C i D).9
  •  Równie istotna jak jakość diety jest ilość i częstotliwość spożywanych posiłków. Należy unikać podjadania między posiłkami oraz w nocy, ponieważ prowadzi to do ciągłego odkładania płytki nazębnej i spadku pH w jamie ustnej.
  • Płyn do płukania jamy ustnej w ciąży nie powinien być na bazie alkoholu, za to zawierać związki fluoru, które są jak najbardziej zalecane przez ekspertów w czasie ciąży. Stosowanie płukanek przyczynia się do lepszego oczyszczania zębów, zmniejsza retencję płytki nazębnej, remineralize wczesne zmiany próchnicowe.7

Słodycze w ciąży

Powszechnym mitem jest to, że w ciąży zęby są słabsze i same się psują. Prawdą jest, że u kobiet w ciąży często zęby pogarszają swój stan, jednak jest to spowodowane niekorzystnymi zmianami w diecie – spożywaniem dużej ilości cukrów, nocnym podjadaniem czy nieregularnymi posiłkami. W połączeniu z mniejszym wydzielaniem śliny w I i II trymestrze ciąży, potrafi to mocno zagrozić zębom ciężarnej.10 11 W I trymestrze dodatkowo dochodzą jeszcze nieprawidłowości związane z układem pokarmowym, między innymi wymioty: uszkadzające szkliwo i dodatkowo obniżające pH jamy ustnej. Jednak w praktyce wszystkie te czynniki ryzyka da się wyeliminować właściwą higieną jamy ustnej oraz zdrową dietą ciężarnej! Obecność zmian zapalnych w jamie ustnej może grozić przedwczesnym porodem i niską masą urodzeniową dziecka12, dlatego nie warto ryzykować zdrowia malucha podjadaniem słodkich przekąsek i zaniedbywaniem higieny jamy ustnej.

Warto zatem pamiętać, że leczenie stomatologiczne kobiet w ciąży jest bezpieczne. Przede wszystkim należy stawiać na edukację i profilaktykę, żeby w pierwszej kolejności uniknąć problemów z zębami. Już na etapie planowania ciąży trzeba koniecznie udać się do stomatologa a podczas ciąży przynajmniej raz w trymestrze odwiedzić gabinet dentystyczny.

Przypisy Rozwiń
  • 1. a. b. c. Syrenicz A.; Wyd. Pomorski 1. Uniwersytet Medyczny, Szczecin 2009; Endokrynopatie w ciaży
  • 2. a. b. c. d. e. f. g. h. i. j. k. Stelmach M., Medical Tribune, styczeń 2016, nr 1; Opieka stomatologiczna w czasie ciąży
  • 3. a. b. c. d. e. f. g. h. i. Nakonieczna-Rudnicka M, Bachanek T., Magazyn Stom 2001; 5: 30-32.Wybrane problemy stomatologiczne występujące u kobiet w ciąży
  • 4. a. b. c. d. e. f. g. h. i. j. k. l. m. Wal-Adamczak A., Orzechowska A., Polska Stomatologia Dziecięca, 1/2016, wrzesień; Opieka Stomatologiczna w czasie ciąży
  • 5. a. b. c. d. e. f. g. h. i. j. k. l. m. n. o. p. q. r. Pytko-Polończyk J, Grabska A; Czas Stomatol 2003; 5: 315-320; Różne aspekty opieki stomatologicznej u pacjentek w ciąży − na podstawie piśmiennictwa
  • 6. a. b. Sienicka M., Turska-Szybka A.; Dent. Med. Probl. 2015,52,1 93-100; Świadomość kobiet ciężarnych na temat zapobiegania próchnicy wczesnego dzieciństwa
  • 7. a. b. Malinowski S., Magazyn Stom 1997; 8: 19-25; Leczenie stomatologiczne w okresie ciąży – możliwości i ograniczenia
  • 8. Wasilewska A, Słotwińska I, Siedlecka M., Czas Stoma­tol 2000; 53(4): 215-219.; Występo­wanie próchnicy oraz poziom higieny jamy ustnej u kobiet w ciąży cierpiących na refluks
  • 9. Poradnik żywienia kobiet w ciąży. Wyd. Instytutu 8. Matki i Dziecka w Warszawie 2013
  • 10. Patil, SR., (2013). Oral changes in pregnant and nonpregnant women: A case-control study. J Orofac Sci, 2013, 5:118-22
  • 11. Jain, K., Kaur, H., (2015). Prevalence of oral lesions and measurement of salivary pH in the different trimesters of pregnancy. Singapore Med J. 2015 Jan;56(1):53-7.)
  • 12. Charciarek U.: Zdrowie jamy ustnej a ciąża. TPS 2005; 11: 40-42
Chcesz regularnie otrzymywać porady dopasowane do wieku Twojego maluszka? Zapisz się do naszego newslettera!
Chcesz regularnie otrzymywać
porady dopasowane do wieku
Twojego maluszka?
Zapisz się do naszego newslettera!

Obowiązek informacyjny cookies:

W celu świadczenia usług na najwyższym poziomie w ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies. Pliki cookies umożliwiają nam zbieranie anonimowych danych statystycznych w celu usprawnienia działania witryny, a po uzyskaniu Twojej zgody, umożliwiają nam dokonywanie pomiarów i analiz korzystania z witryny (analityczne pliki cookie), dostosowywanie witryny do Twoich zainteresowań (personalizujące pliki cookie) oraz przedstawianie odpowiednich dla Ciebie informacji oraz reklam (pliki cookie do targetowania), w tym w ramach newslettera, powiadomień webpush, usługi retargetingu a także w celu oceny niektórych informacji o Tobie w ramach zautomatyzowanego przetwarzania danych osobowych (w tym profilowanie).

Jeżeli chcesz zmodyfikować lub odwołać zgodę na zapisywanie plików cookies, możesz zrobić to w poniższej zakładce „Dostosuj ustawienia prywatności”, a także w ustawieniach przeglądarki.

W zakresie, w jakim pliki cookies będą zawierać Twoje dane osobowe, podstawą ich przetwarzania jest uzasadniony interes administratora danych (Fundacja Nutricia z siedzibą w Warszawie) - jakim jest potrzeba zapewnienia najwyższej jakości treści prezentowanych przez Fundacja Nutricia poprzez ich dostosowanie do preferencji użytkowników oraz marketing usług Fundacja Nutricia i jej partnerów Google LLC Heureka Huge Idea Sp. z o.o. Freshmail Sp. z o.o. Berry Fish Limited Poczta Polska TNT .

W każdej chwili możesz skontaktować się z nami - biuro@fundacjanutricia.pl lub dowiedzieć się więcej o naszej Polityce Prywatności i Cookies.