O 1000 dni

Powrót

Kaszki – istotny element rozszerzania diety i wprowadzania glutenu do diety

 

Kaszki są bardzo ważne w czasie rozszerzania diety. Są typowym poczatkowym pokarmem uzupełniającym, pozwalają zapoznać malucha z nową konsystencją i są świetnym sposobem wprowadzenia do diety glutenu.

Kaszki już na dobry początek

Gdy dziecko osiąga umiejętność początkowego „mielenia” językiem, doskonałym produktem do podania niemowlęciu są m.in. kaszki. Konsystencja kaszki ułatwia bowiem przechodzenie z diety opartej o mleko na produkty o bardziej stałej konsystencji1. Najbardziej naturalnym sposobem „oswajania” dziecka z nową konsystencją jest
stopniowe zagęszczanie mleka, które dotychczas było podstawą jego diety, poprzez dodatek kleików i kaszek zbożowych1. Są one lekkostrawne, neutralne w smaku i pozwalają na uzyskanie dużej rozpiętości konsystencji – od prawie płynnej do gęstej, papkowatej – odpowiedniej do podawania łyżeczką. Dodatek kleiku lub kaszki do mleka nie tylko zwiększa wartość kaloryczną posiłków, lecz także zapewnia dłuższe uczucie sytości i jest źródłem preferowanych w diecie węglowodanów złożonych1.

Wprowadzanie glutenu

Kaszki zbożowe to bardzo dobry i praktyczny sposób na stopniowe włączenie glutenu do jadłospisu malucha1. Gluten należy wprowadzać do diety dziecka jak inne produkty uzupełniające czyli po ukończeniu 17. tygodnia i przed ukończonym 12. miesiącem życia 2. Ważne jednak by niezależnie od wieku zacząć od podawania produktu glutenowego od małych ilości i obserwować reakcję dziecka 2. Nie należy także rezygnować lub zbyt długo zwlekać z podaniem glutenu jeśli w rodzinie ktoś choruje na alergię lub nietolerancję glutenu3. Celiakia jest chorobą genetyczną i jak udowodniono w najnowszych badaniach, nawet karmienie piersią nie wpływa na zmniejszenie ryzyka wystąpienia celiakii, pomimo że wiąże się z licznymi korzyściami dla dziecka i matki 4.

Zgodnie z aktualnymi wytycznymi nie należy zatem unikać wprowadzania glutenu w 1. roku życia. Eksperci jasno jednak wskazują, że nie należy podawać dużych ilości glutenu w pierwszych tygodniach od jego wprowadzenia do diety dziecka1. Co to są jednak te duże ilości? Od jakiej dawki glutenu zacząć?

Jaka dawka glutenu na początek1?

Na dzień dzisiejszy nie ma wystarczających danych, by sztywno określić, jaką ilość glutenu można uznać za optymalną, jednak przyjmuje się, że jest to ilość odpowiadająca 1 płaskiej łyżeczce suchej kaszki manny. Istotą wprowadzania glutenu do diety jest utrzymanie takiej samej (w przybliżeniu) porcji produktów zbożowych w jadłospisie przez pierwsze tygodnie, a potem stopniowe jej zwiększanie. Nie jest właściwe ani zbyt szybkie rozszerzanie diety o nowe produkty glutenowe (nawet jeśli dziecko chętnie je spożywa), ani przedłużone stosowanie diety bezglutenowej. 

Jeśli pierwszą kaszką z glutenem w diecie niemowlęcia będzie manna, w porcji 3 g (płaska łyżeczka) będzie już zawarta właściwa początkowa dawka glutenu. Mimo więc, że dziecko rośnie i ma ochotę na więcej to aby nie zwiększać dobowej dawki glutenu powyżej ilości uznanej przez ekspertów za bezpieczną, kaszka glutenowa powinna być podana w jednym posiłku, a pozostałe posiłki mogą zawierać kleikiem bezglutenowy (np. ryżowy lub kukurydziany). Po około miesiącu można zwiększyć porcję mleka z manną (zachowując dotychczasowe proporcje składników posiłku) lub bardziej zagęścić posiłek, zwiększając ilość dodanej kaszki. Można też stopniowo wprowadzać inny posiłek z niewielkim dodatkiem kaszki glutenowej, np. zupkę jarzynową z dodatkiem manny.

Jakie produkty glutenowe podać niemowlęciu?

W diecie niemowlęcia w 5. m.ż. naturalnym wyborem jest kaszka glutenowa, np. dodana do mleka1. Jeśli gluten jest wprowadzany dopiero w wieku 7-8 miesięcy, a dziecko potrafi sprawnie gryźć, teoretycznie można by zacząć od pieczywa5. Należy jednak pamiętać, że pół kromki chleba pszennego zawiera ponad 3 razy więcej glutenu niż proponowana przez ekspertów początkowa dawka1. Dodatkowo chleb zawiera niewskazaną dla niemowląt sólPodawanie niesolonych pokarmów niemowlętom jest bardzo ważna dla zdrowia w przyszłości z powodu długofalowego wpływu na zdrowie dziecka oraz kształcenia właściwych przyzwyczajeń i preferencji żywieniowych w późniejszym życiu5

Kaszki glutenowe i kaszki bezglutenowe

Kaszki możemy podzielić pod względem zawartości glutenu. Te z glutenem to m.in. kasza manna, orkiszowa, jęczmienna, żytnia. Do zbóż bezglutenowych należą m.in. ryż, kukurydza, gryka, proso, amarantus, komosa ryżowa.6 Owies również możemy zaliczyć do zbóż bezglutenowych, ale pod warunkiem wyboru produktów z produkcji kontrolowanej, gdzie nie ma możliwości zanieczyszczenia innymi zbożami.7 

Które kaszki są najlepsze dla niemowląt?

Różnorodność

Aby zapewnić maluchowi prawidłowy rozwój należy pamiętać o podawaniu urozmaiconych posiłków, w tym różnorodnych zbóż. Dodatek kleiku lub kaszki do mleka nie tylko zwiększa wartość kaloryczną posiłków, lecz także zapewnia dłuższe uczucie sytości i jest źródłem preferowanych w diecie węglowodanów złożonych1.

Na polskim rynku jest dostępna szeroka gama produktów zbożowych w postaci kaszek i kleików, zarówno żywności ogólnego spożycia jak i tych przeznaczonych specjalnie dla niemowląt i małych dzieci. W przypadku części tych produktów gotowanie nie jest wymagane, ponieważ skrobia uległa tzw, wstępnemu skleikowaniu. Do wyboru są przede wszystkim kaszki ryżowe, kaszki kukurydziane, kaszki pszenne (manna) i wielozbożowe (mieszanki kilku zbóż w różnych proporcjach, m.in. pszenicy, żyta, jęczmienia, owsa, kukurydzy, prosa, gryki), z dodatkiem mleka lub bezmleczne, smakowe lub naturalne1. O właściwościach różnych zbóż można przeczytać tutaj. Taki asortyment ułatwia realizację zalecenia odnośnie wprowadzania zbóż do diety dziecka, w tym małych ilości glutenu. Niezmiernie ważne jednak by wybierać kaszki bez dodatku cukru.

Jakość i bezpieczeństwo

Pośród szerokiego wyboru różnych zbóż i kaszek nie można zapominać o ich jakości i bezpieczeństwie. Warto pamiętać, że produkty zbożowe są podatne na zanieczyszczenia, m.in. mykotoksyny, pestycydy, które kumulują się w tkankach i mogą stanowić zagrożenie – zwłaszcza dla niedojrzałego i wrażliwego organizmu dziecka podczas 1000 pierwszych dni życia1. Dlatego przy wprowadzaniu zbóż, w tym kaszek zbożowych, do diety niemowlęcia i małego dziecka należy zwracać uwagę na ich jakość zdrowotną oraz bezpieczeństwo i wybierać te przeznaczone specjalnie dla najmłodszych konsumentów1. Informacja na opakowaniu o wskazaniu wiekowym znacza, że produkt spełnia normy bezpieczeństwa pod względem pozostałości szkodliwych substancji, określone dla niemowląt i małych dzieci8. Wybierając kaszki przeznaczone dla niemowląt i małych dzieci rodzic ma pewność, że korzysta z produktów najwyższej jakości- naturalnych, mało przetworzonych, pochodzących z kontrolowanych upraw i hodowli9.

Kaszki mleczne czy bezmleczne

Porcja kaszki, przygotowana zgodnie z rekomendacjami na opakowaniu, to pełnowartościowy posiłek, gdyż dostarcza dziecku odpowiedniej, zbilansowanej ilości składników odżywczych takich jak białko, węglowodany i tłuszcze oraz dodatkowo witamin i składników mineralnych, ważnych dla prawidłowego rozwoju. Kaszki mleczne mają w swoim składzie dodatek mleka modyfikowanego i są przygotowywane na ciepłej wodzie dobrej jakości. Z kolei kaszki bezmleczne należy przyrządzać na bazie mleka mamy lub odpowiedniego dla wieku i potrzeb malucha mleka modyfikowanego, dlatego są szczególnie polecane przy alergii na białka mleka krowiego. Mleko krowie nie powinno być podstawą do przygotowywania kaszek. Skład mleka krowiego nie jest bowiem dostosowany do potrzeb niemowlęcia, przed ukończeniem 12. m.ż. można ewentualnie stosować jedynie jego niewielkie ilości10.

 

Jak podać kaszę niemowlęciu?

Od której zacząć?

Wcześniej, przez lata zalecano tylko kaszki i kleiki bezglutenowe1. Miało to na celu ochronę przed celiakią. Jednak według najnowszych doniesień nie ma już takiej konieczności. Zgodnie z nowym schematem żywienia niemowląt można podawać dziecku w 1. roku życia także produkty glutenowe – pszenne lub wielozbożowe5.

Ile podać na początku?

Nowe pokarmy uzupełniające należy wprowadzać zawsze w małych ilościach i stopniowo5. Zalecany na początek dodatek kleiku do mleka wynosi ok. 2-3 g/100 ml mleka1. Tę ilość można stopniowo zwiększać w celu uzyskania konsystencji bardziej zagęszczonej i bardziej sycącej.

W jakiej temperaturze?

W przypadku najmłodszych niemowląt każdą wodę warto przegotować przed podaniem dziecku, gotować można wodę źródlaną lub mineralną niskozmineralizowaną, naturalne wody mineralne służą do picia, a nie do gotowania – nie powinny być wykorzystywane do przyrządzania posiłków11. Nie warto jednak zalewać kaszki wrzątkiem i czekać do wystudzenia lub też gotować samej kaszki, ponieważ wiele składników mineralnych i witamin nie jest odpornych na wysoką temperaturę12. Maluszki lubią, gdy jedzenie jest delikatnie ciepłe lub ma temperaturę pokojową, więc zadaniem rodzica jest sprawdzenie temperatury posiłku.

W jakiej konsystencji?

Dobrym sposobem wprowadzania stałych posiłków jest dodatek kaszek i kleików do mleka1. Zaletą takiego postępowania jest nie tylko wyższa wartość energetyczna posiłku (co w okolicach 6. m.ż. jest bardzo ważne), bardziej sycący i jednocześnie lekkostrawny posiłek, ale też możliwość uzyskania różnej konsystencji – od prawie płynnej do gęstej, papkowatej – odpowiedniej do podawania łyżeczką1. Stopniowa zmiana konsystencji posiłków jest bardzo ważna w rozwoju dziecka, to ważny etap w kierunki nauki samodzielnego jedzenia13. Przedłużające się użycie przecieranych produktów (bez grudek) nie jest zalecane, niemowlęta powinny otrzymywać posiłki z grudkami najpóźniej w 8-10 miesiącu życia14, dlatego do kaszek można dodawać wpierw roztarte a następnie drobno posiekane owoce. Więcej o konsystencji w artykule.

 

Przypisy Rozwiń
  • 1. a. b. c. d. e. f. g. h. i. j. k. l. m. n. o. p. Stolarczyk A., Produkty zbożowe pod lupą dietetyka. Standardy Medyczne Pediatria, 2018, T. 15, 261-267
  • 2. a. b. Szajewska H. i wsp., Karmienie piersią. Stanowisko PTGHiŻD. Standardy Medyczne Pediatria, 2016, 13.1 9-24.
  • 3. Szajewska H. i wsp., Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Zalecenia PTGHiŻD. Pediatria, 2014, 11.3 321-338.
  • 4. Szajewska H. i wsp., Gluten introduction and the risk of coeliac disease: a position paper by the European Society for Pediatric Gastroenterology, Hepatology, and Nutrition. Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition, 2016, 62.3: 507-513.
  • 5. a. b. c. d. Szajewska H. i wsp., Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Zalecenia PTGHiŻD. Pediatria, 2014, 11.3 321-338.
  • 6. Przetaczek-Rożnowska, I., Bubis, E., 2016. Zboża bezglutenowe alternatywą dla osób chorych na celiakię. Kosmos, 1, 65, 127-140.
  • 7. Harasym, J., 2011. Obecny status owsa w diecie bezglutenowej. Engineering Sciences & Technologies/Nauki Inzynierskie i Technologie, 3, 57-70.
  • 8. Raport „Bezpieczeństwo żywności a potrzeby żywieniowe niemowląt i małych dzieci”, pod red. Stowarzyszenia Promocji Zdrowego Żywienia Dzieci „Zdrowe Pokolenia”, Warszawa 2015
  • 9. Poradnik żywienia niemowląt, Medycyna Praktyczna, Kraków 2014
  • 10. Fewtrell M. i wsp., Complementary feeding, A position paper by the ESPGHAN committee on nutrition. J PEDIATR GASTR NUTR, 2017, 64.1 119-132
  • 11. Stanowisko Grupy Ekspertów w sprawie zaleceń dotyczących spożycia wody i innych napojów przez niemowlęta, dzieci i młodzież, Standardy medyczne/Interna, 2010, T. 1, 7–15
  • 12. Jarosz M., Normy żywienia dla populacji polskiej, IŻŻ, Warszawa, 2017.
  • 13. Winnicka E., Rozwój umiejętności jedzenia w 1. roku życia− co warto wiedzieć Standardy Medyczne Pediatria  2017  T. 14  754-762 Winnicka E., Rozwój umiejętności jedzenia w 1. roku życia− co warto wiedzieć Standardy Medyczne Pediatria  2017  T. 14  754-762
  • 14. Fewtrell M. i wsp., Complementary feeding, A position paper by the ESPGHAN committee on nutrition. J PEDIATR GASTR NUTR, 2017, 64.1 119-132

Czy znalazłeś odpowiedź na swoje pytanie?
Jeśli nie zadaj pytanie ekspertowi.

Przeczytaj również

Chcesz regularnie otrzymywać porady dopasowane do wieku Twojego maluszka? Zapisz się do naszego newslettera!
Chcesz regularnie otrzymywać
porady dopasowane do wieku
Twojego maluszka?
Zapisz się do naszego newslettera!
Zapisz się

Obowiązek informacyjny cookies:

W celu świadczenia usług na najwyższym poziomie w ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies. Pliki cookies umożliwiają nam zbieranie anonimowych danych statystycznych w celu usprawnienia działania witryny, a po uzyskaniu Twojej zgody, umożliwiają nam dokonywanie pomiarów i analiz korzystania z witryny (analityczne pliki cookie), dostosowywanie witryny do Twoich zainteresowań (personalizujące pliki cookie) oraz przedstawianie odpowiednich dla Ciebie informacji oraz reklam (pliki cookie do targetowania), w tym w ramach newslettera, powiadomień webpush, usługi retargetingu a także w celu oceny niektórych informacji o Tobie w ramach zautomatyzowanego przetwarzania danych osobowych (w tym profilowanie).

Jeżeli chcesz zmodyfikować lub odwołać zgodę na zapisywanie plików cookies, możesz zrobić to w poniższej zakładce „Dostosuj ustawienia prywatności”, a także w ustawieniach przeglądarki.

W zakresie, w jakim pliki cookies będą zawierać Twoje dane osobowe, podstawą ich przetwarzania jest uzasadniony interes administratora danych (Fundacja Nutricia z siedzibą w Warszawie) - jakim jest potrzeba zapewnienia najwyższej jakości treści prezentowanych przez Fundacja Nutricia poprzez ich dostosowanie do preferencji użytkowników oraz marketing usług Fundacja Nutricia i jej partnerów Google LLC Heureka Huge Idea Sp. z o.o. Freshmail Sp. z o.o. Berry Fish Limited Poczta Polska TNT .

W każdej chwili możesz skontaktować się z nami - biuro@fundacjanutricia.pl lub dowiedzieć się więcej o naszej Polityce Prywatności i Cookies.